alışkanlıkları değiştirmek
Alışkanlıklarımızı Değiştirme Yolları
alışkanlıkların gücü
iyi alışkanlıklar edinmek
kötü alışkanlıklardan kurtulmak
Alışkanlıklarımızı Değiştirme Yolları
Neden alışkanlıklarımızı
değiştirmek isteriz? Bize zarar verdiği için. Sıkıntı yaşadığımız için. Yani
bir davranış artık bizi rahatsız etmeye başladığında değiştirmemiz gerektiğini
düşünmeye başlarız. Peki neden bu kadar zordur bu alışkanlıklardan vazgeçmek?
Uzman Psikolog Barlas Günay'ın bu konuda ki yazısını paylaşmak istiyorum
sizlerle. Kötü alışkanlıklarımızdan kurtulabilmemiz dileğiyle......
"En sık
karşılaştığımız sorulardan, sorunlardan bazıları: Sigarayı bırakmak, kilo
vermek, düzenli uyumak, spor yapmak, harcamaları azaltmak, alkolü kesmek,
kendine güvenli olmak, öfkeyle başa çıkmak... ve daha bunlar gibi birçok
kişinin devamlı gündeminde olan zararlı davranışları değiştirmek neden bu kadar
zor? Neden insanlar bu uğraşlara defalarca girip, yıllarca uğraşıp hep
başladıkları noktaya dönüyorlar? Neden bu değişikliklerin hiçbiri kalıcı
olamıyor?
Cevabını
sigarayı bırakmayı örnek olarak ele alarak biraz açıklamaya çalışayım.
Öncelikle, sadece 'sigara içmemeye çalışarak' sigarayı asla tamamen
bırakamazsınız, sigarayı ancak zamanla sigaraya artık ihtiyaç duymayan yapıda
bir insan haline gelerek birakabilrsiniz... Çünkü, insan beyni, insan zihni, insanın
vücuduyla, yaşam stiliyle ve yaşama bakışıyla 'BİR'dir; insan karmaşık,
komplike, ve birçok katmanı olan son derece gelişmiş bir canlıdır. Sigara içme
davranışı ise bu yapının yani bu beden/zihin/yaşam stili/yaşama bakış
karışımının yan ürünlerinden, yansımalarından, sonuçlarından sadece birisidir.
Sigara içme davranışının (ya da benzer bütün zararlı alışkanlıkların) kişinin
bu yapısının içinde kendisine göre bir anlamı, bir işlevi, bir görevi vardır.
Bunun için, bütün yapıyı tamamen değiştirmeden o yapının sonucu olan bir
davranışın değişmesini beklemek ise, düpedüz hayalperestliktir...
Kişi
benliğinin, hayatının tümüne değil de, sadece sigara içme davranışına
yoğunlaşırsa bırakma çabaları mekanik, kuru, anlamsız, ve zamanla imkansız hale
gelecektir. Kişi kendisine 'sigara içme!' dedikçe o davranıştan
kurtulamayacaktır, çünkü asıl sorun yüzeyde görünen sigara içme davranışı
değil, kişiyi sigaraya muhtaç kılan onun altında yatan yapısıdır. İnsan bir
hedefe ulaşmak istiyorsa, sadece o hedefe ulaşmasına yardımcı olacak
davranışları tekrar tekrar yapmaya çalışmanın ötesinde, o hedefe ulaşabilecek
yapıda bir insan haline gelmelidir. İşte bu yüzden sadece sigara içmemeye
çalışmak, yemek yememeye çalışmak, öfkelenmemeye çalışmak, vs... çabaları hep
yetersiz kalmaktadır. İnsan sigarayı bırakmak istiyorsa, sigara içmeme
davranışında bulunmanın ötesinde SİGARAYA ZATEN HİÇ İHTİYAÇ DUYMAYAN BİR İNSAN
HALİNE GELMEYE ÇALIŞMALIDIR. Ve kendisine sormalıdır; Peki hangi yapıdaki
insanlar sigaraya ihtiyaç duymazlar? Kendisiyle barışık olan, duygularıyla
sağlıklı şekilde baş edebilen, sağlıklı yaşayan, strese kapılmayan, spor yapan,
arkadaşları da sigara içmeyen, çok alkol almayan, düzenli yaşayan insanlar...
hedef bu yapıya ulaşmak olmalıdır, sadece ve sadece 'sigarayı birakmak'
değil... Aynı şekilde, mesela kilo verme konusunda da, geç yatan, spor
yapmayan, devamlı stres yaşayan, kendisiyle dürüst ve barışık olmayan bir insan
halinde kaldığınız sürece, istediğiniz kadar kalori sayın, istediğiniz kadar
'kibrit kutusu kadar peynir' yiyin, kilo veremezsiniz... Verseniz de hemen
alırsınız... Çünkü asıl sorun kilonuz değildir, sizi kilolu yapan yaşam
stilinizdir, kişilik yapınızdır.
Görüldüğü gibi, zararlı alışkanlıklardan
kurtulmak, salt olarak o davranışları hedefleyip ısrarlı ve mekanik bir
şekilde o davranışları 'yapmamaya' çalışarak olabilecek bir şey değildir.
Kişinin o zararlı davranış etrafındaki hayatını masaya yatırması, ve o zararlı
davranışa artık ihtiyaç duymayacak şekilde yaşam stilini, hayat düzenini, ve
belki de arkadaş çevresini bile değiştirmesi gerekecektir. Siz bir insan olarak
son derece gelişmiş, çok katmanlı, ve eşsiz bir canlısınız. Böyle değilmiş gibi
yaptığınızda, kendinizi basite indirgediğinizde kendinize haksızlık etmiş
olursunuz. Ve beyin haksızlığı hiç sevmez, inadına direnir... Hepinize mutlu
pazarlar...." Uzm. Psikolog Barlas GÜNAY
